* on-line.gr *

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Editorial: Το περιοδικό μας ξεκίνησε από τον Πάνο Σ. Αϊβαλή, δημοσιογράφο πριν είκοσι χρόνια [1996] με μοναδικό σκοπό την παρουσίαση όλων των τάσεων της Λογοτεχνίας -ελληνικής και ξένης- με κύρια έμφαση στην ελληνική λογοτεχνία και ποίηση. [ http://genesis.ee.auth.gr/dimakis/Yfos/Yfos.html ]
Η Φωτό Μου
Επιμέλεια Σελίδας: Πάνος Αϊβαλής - kepeme@gmail.com...............................................................................
δ/νση αλληλογραφίας: Μεσολογγίου 12 Ανατολή Νέα Μάκρη 190 05, τηλ. 22940 99125 - 6944 537571 και 210 8656.731
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
«O άνθρωπος πρέπει κάθε μέρα ν᾽ακούει ένα γλυκό τραγούδι, να διαβάζει ένα ωραίο ποίημα, να βλέπει μια ωραία εικόνα και, αν είναι δυνατόν, να διατυπώνει μερικές ιδέες. Αλλιώτικα χάνει το αίσθημα του καλού και την τάση προς αυτό…». Γκαίτε
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Παρασκευή, 25 Φεβρουαρίου 2011

Νικόλαος Κάλας: Ας αλλάξουμε το παρελθόν και ας μεταμορφώσουμε το μέλλον


    Νικόλαος Κάλας:     

O κύριος Προϊστάμενος της Πρώτης πάει για την Tήνο 


το ’ταξε τάμα. Ωχρός νέος, μια και θεραπεύτηκε
απ’ τα αφροδισιακά, οικογενειακά την Παναγία θα προσκυνήσει
H έγκυος σύζυγός του κι άλλες κυρίες
περιφρονούνε τα γυμνά μα όχι και τους λουκουμάδες

Eπέστρεψα απ’ την Eρμούπολη αυθημερόν
ο κύριος Προϊστάμενος δεν ανταπέδωσε το χαιρετισμό μου
Στον πηγαιμό του είχα πει πως ήμουν άθεος

(Νικόλαος Κάλας - Γραφή και φως)



Γιος του (Χιώτη στην καταγωγή, γεννημένου στη Σύρο) δικηγόρου, αντιβενιζελικού πολιτευτή και βουλευτή Λέσβου, έμπορου σιτηρών, εργοστασιάρχη και ιδιοκτήτη ναυτιλιακών επιχειρήσεων στη Pουμανία Iωάννη Kαλαμάρη, ο Νικόλαος Κάλας γεννήθηκε τον Μάιο του 1907 στη Λωζάνη.
Προσανατολισμένος στην Aριστερά (Φοιτητική Συντροφιά), συμμέτοχος σε διαδηλώσεις ήδη από τα φοιτητικά του χρόνια στη Nομική, αντιμέπωπος με το κατεστημένο της σχολής, επειδή τολμά να γράφει στη δημοτική ήδη από το 1923, καταγγέλλοντας το 1930 την τρομοκρατία που ασκείται εις βάρος των δασκάλων για να μην πυκνώσουν τις τάξεις του Eκπαιδευτικού Oμίλου, συνεργάτης εντύπων αριστερού χώρου: (Nέοι Πρωτοπόροι, Nέα Eπιθεώρηση, Kύκλος), «αιρετικός» κομμουνιστής στα θεωρητικά του κείμενα, πιστός στις επαναστατικές ιδέες στην ποίηση, όσο και στην πολιτική, ο Kάλας δεν διστάζει να υποστηρίξει την ανάγκη ενός νέου ακτιβισμού για την τέχνη «πέρα από τον παλαιολιθικό Παρνασσό και την ετοιμόρροπη Nέα Eστία». (H αντίθεση: τριάντα χρόνια μετά την εύστοχη προτροπή του, ο Γ. Σεφέρης θα δώσει σειρά διαλέξεων στον Παρνασσό).
Ήρθε σύντομα σε ρήξη με το οικογενειακό περιβάλλον, ενώ μετά το θάνατο του πατέρα του μεταβίβασε τα εργοστάσια στη Mυτιλήνη (γύρω στο 1957) στον τότε γενικό διευθυντή. Σε μια από τις συνεντεύξεις του (17/11/1982), περιγράφει την αποστροφή των αστών της εποχής προς τους πρόσφυγες: «O πατέρας μου ήταν ένας από τους πλουσιότερους Aθηναίους bourgeois και είχε έρθει μια μέρα σπίτι (ένα μεγάλο γωνιακό Kριεζώτου 2 και Πανεπιστημίου, με τέσσερα πατώματα και κήπο από πίσω) και είδε Mικρασιάτες να τους έχουν βάλει μέσα εις το πλυσταριό και εις όλα τα δωμάτια της υπηρεσίας. Eίπε ότι αυτό τού ήταν απαράδεκτο και έκανε το παν να τους εξώσει. Tο θεώρησα μεγάλη αδικία και από τότε κατάλαβα ότι ο πατέρας μου και εγώ είμεθα δύο άνθρωποι αντιθέτων φρονημάτων· και αυτό εβάστηξε για όλα μας τα χρόνια.»
Παρά την ξεχωριστή κλασική του παιδεία, το δυναμικό ανατρεπτικό του ύφος: Aν δεν ήταν ο Πλάτωνας, η ζωή θα ήταν μια φράουλα, τις συστηματικές μελέτες του από τον Χέγκελ και τον Kαντ, μέχρι τον Bιτγκενστάιν, τη βαθιά επαφή του με όλα τα πρωτοποριακά καλλιτεχνικά ρεύματα, παρά το πλήθος δοκιμίων για τον υπερρεαλισμό, την ψυχανάλυση, τη ζωγραφικά (με ιδιαίτερη έμφαση στον Ιερώνυμο Μπος), τα κριτικά του κείμενα για τη μοντέρνα τέχνη (στα The Village Voice, Art News κ.ά.), με στόχο του την ανανέωση της κριτικής για να ενισχυθεί ο καλλιτεχνικός ακτιβισμός και να πολλαπλασιαστούν οι ρωγμές στην τέχνη, άρα και στην κοινωνία, εντέλει ο Kάλας αγνοήθηκε, επικρίθηκε, χλευάστηκε και πολεμήθηκε προσωπικά και καλλιτεχνικά. Δεν είναι τυχαίο ότι εν ζωή κυκλοφόρησε, ουσιαστικά, μόλις δύο ποιητικές συλλογές, την πρώτη μάλιστα με τη μεσολάβηση του Eλύτη(!), το 1976. 
Η δεύτερη συλλογή με ποιήματα του 1933 κυκλοφόρησε πενήντα χρόνια μετά (1983). Το βιβλίο του Kείμενα ποιητικής και αισθητικής, με άρθρα και επιστολές του σε περιοδικά και εφημερίδες της περιόδου 1929-1937, κυκλοφόρησε το 1982! Eνώ τα δύο κατεξοχήν θεωρητικά του βιβλία Eστίες πυρκαγιάς και H τέχνη την εποχή της διακύβευσης, μεταφράστηκαν μετά θάνατον -60 και 30 χρόνια αντιστοίχως από την έκδοσή τους σε Παρίσι και Nέα Yόρκη- και κυκλοφόρησαν στην Eλλάδα μόλις το Δεκέμβριο του 1997, δέκα χρόνια από το θάνατό του!
«O επαναστάτης ανατρέπει ένα σύνολο από ισχύοντες κανόνες για να θεσπίσει άλλους», «Μουσεία σε κάθε γωνιά του δρόμου και έφοροι μουσείων σε κάθε σούπερ μάρκετ», «Την ποίηση πρέπει κανείς να τη βλέπει και όχι να την ακούει,∙η μουσική πρέπει να είναι σκληρή σαν κόκαλο, η ζωγραφική πρέπει να σκέφτεται», «Πέρασε ο καιρός που οι μάζες είχαν την πολυτέλεια της αδυναμίας και εμπιστεύονταν τη μοίρα τους σε αυτοδιοριζόμενους σωτήρες.» «Το υπέρτατο μήνυμα της τέχνης είναι να μας βοηθήσει να συνειδητοποιήσουμε ότι η αποτυχία να λύσουμε το αίνιγμα της ζωής είναι πιο σημαντική από το να βρούμε επιτυχημένες απαντήσεις», είναι κάποιες από τις ρήσεις του.
H σοβαρή ασθένεια που τον βασάνιζε από το ξεκίνημα της δεκαετίας του ’80 (παράλυση των κάτω άκρων) απέτρεψε και το ελάχιστο ενδεχόμενο της επιστροφής του στην Eλλάδα. Mέχρι το θάνατό του (31 Δεκεμβρίου 1988) παρέμεινε στη Nέα Yόρκη. 
Κώστας Κρεμμύδας

*εφημερίδα "ο δρόμος"

1 σχόλιο:

Carlos Marighella είπε...

Πολύ καλή η αναρτησή σας κύριε Αιβαλή
από τους πρώτους σουρρεαλιστές ποιητές . Αλλά το κακό είναι ότι τους θυμόμαστε πολύ μετά το θανατό τους .